Bron: De Nieuwe Tijd, 26e jaargang, 1921 - Via: kb.nl
Deze versie: spelling
Transcriptie/HTML en contact: Adrien Verlee, voor het Marxists Internet Archive
– Creative Commons License 3.0.
Algemeen: u mag het werk kopiëren, verspreiden en doorgeven; remixen en/of afgeleide werken maken; mits naamsvermelding.
| Hoe te citeren?
Laatst bijgewerkt:
| Verwant: • Het bolsjewisme in het slop • Weg met het hongeroffensief van het kapitaal tegen Sovjet-Rusland! • Wordt de Sovjet-Unie kapitalistisch? |
De hongersnoodcatastrofe, die Rusland overvallen heeft, is niet enkel als natuurramp te beschouwen, maar staat in het nauwste verband met de gehele politiek-economische ontwikkeling, en zal zelf weer een enorme invloed op de verdere ontwikkeling uitoefenen.
In de moderne wereld met hoog ontwikkelde techniek en intensief verkeer tussen de werelddelen zijn zulke natuurrampen als epidemieën en hongersnood door misgewas, die in vroegere eeuwen de mensheid teisterden, zo goed als verdwenen, of worden onbetekenend vergeleken met de sociale rampen, door het productiestelsel veroorzaakt, als werkloosheid, oorlog e.d.
De oorlog heeft echter een groot deel van Europa door de reusachtige vernieling der productiekrachten weer een eindweegs naar de barbaarsheid teruggeworpen, en zo treden ook de plagen van vroegere eeuwen weer dreigend op. Dit geldt voor Rusland meer dan elders. Door de aanvallen van de door het kapitalistisch Europa ondersteunde contrarevolutie – wat de kapitalistische kranten het “bolsjewistisch wanbeheer” noemen – is zijn productieapparaat zo goed als geheel vernietigd. De droogte en misoogst in het Wolgagebied en het Z. O. behoefde bij voldoende transportmiddelen geen catastrofe te geven; over geheel Rusland samengenomen is naar de berichten de oogst voldoende voor de totale bevolking. Maar het ontbreekt aan middelen van vervoer; de spoorwegen zijn opgebruikt, evenzo het trekvee; tegen de uitbrekende epidemieën ontbreekt het, door de jarenlange blokkade, aan geneesmiddelen. En daar er niet voldoende landbouwwerktuigen zijn en geen zaaigraan e.d., is de verzorging voor de volgende jaren ook haast onmogelijk.
De in het voorjaar begonnen nieuwe politiek van de Sovjetregering bedoelde het productie- en transportstelsel te herstellen door invoering van het staatskapitalisme; d.w.z. door hulp van de kapitalistische wereld onder haar leiding en controle. Wij hebben er reeds op gewezen, dat de krachten, die zij op die wijze de poort moest openen, haar weldra te machtig zouden worden en dat dit op een ontwikkeling van Rusland naar het privaatkapitalisme en onderwerping aan het wereldkapitaal moest uitlopen. Dit zou een proces van vele jaren zijn. Nu echter komt de hongercatastrofe deze ontwikkeling enorm versnellen.
De wijze, waarop de hulproep van de Russische regering aan de “beschaafde”, d.i. aan de kapitalistische wereld, door deze is ontvangen, de snelheid en bereidwilligheid, waarmee regeringen en particulieren hulpcomités oprichten en de hulpactie organiseren, toont, dat het kapitalisme begrepen heeft dat nu zijn tijd is gekomen. In alle uitingen van liefdadigheid en medelijden met het “arme Russische volk” hoort men, nauwelijks verholen, de triomf klinken: nu hebben wij ze! Eindelijk, na vier jaren vrees en onzekerheid, de zekerheid dat de vijand overwonnen is. De poorten van de door honger bedwongen vesting zijn wagenwijd opengegooid; voor het kapitalisme staat de weg open, in Rusland.
Het is duidelijk, dat de hulpactie, die in Amerika en Europa op touw gezet wordt, heel wat anders en wat meer betekent, dan aan een uitgehongerd volk voedsel toe te zenden. Levensmiddelen moeten ook wel gezonden worden, als eerste verzachting van de ogenblikkelijke nood, ook omdat de randsteden en provincies sneller vanuit Europa bereikt kunnen worden, dan vanuit het binnenland. Maar de crisis is in zijn eigenlijke wezen een verkeers- en productiecrisis; voor de afdoende hulp zijn locomotieven, wagens en rails nog nodiger dan brood. Om voor het komende jaar de crisis te bedwingen, zijn landbouwwerktuigen, machines, zaaigraan enz. nodig. De hulpactie betekent kort en goed: wederopbouw van het gehele verkeers- en productiestelsel. Deze opbouw, die de Sovjetregering in de vorige jaren op communistische wijze beproefd heeft, zal nu geschieden vanuit Europa, onder leiding van Europa, dus op kapitalistische grondslag. Het zal gaan onder de leuze, dat het communisme onbekwaam gebleken is, in werkelijkheid omdat het kapitalisme nu de macht heeft. De hulpactie onder het vaandel van het Rode Kruis betekent de inbezitneming van Rusland door het kapitaal, in stormloop, politiek en economisch.
De Russische regering heeft zich wel geen illusies gemaakt, wat de consequenties zijn van haar oproep om hulp. Wanneer een regering, uit zulke bekwame en reële politici bestaande, de kapitalistische wereld, waar zij te voren scherp tegenover stond, openlijk tot een hulpactie oproept, door de zwaarste noodzaak gedwongen, dan weet zij wat dat betekent: gehele overgave. Over details kan geschermutseld worden, niet over de hoofdzaak. Het West-Europese kapitaal heeft er geen belang bij om de vervanging van de Sovjetregering door onbekwame reactionairen te eisen. Maar het stelt de voorwaarde dat de hulpactie niet door politiek ingrijpen der Sovjetorganen mag gestoord worden; het eist opname van de burgerlijke klasse in de leiding – de leiding van de hulpactie die nu belangrijker is dan de formele regering. Inderdaad is door de Russische regering een “Al-Russisch Hulpcomité voor de hongerenden” opgericht, bestaande uit tal van burgerlijke politici en notabelen, met communistische economen tezamen, met bijna onbeperkte bevoegdheden om, vrij van controle van Sovjetinstituten, alle maatregelen voor invoer, werkverschaffing, transportorganisatie te nemen, die het nodig acht. Dit comité met al zijn vertakkingen en agenten, die het tot in de verste districten zendt, zal werken als een contrarevolutionaire organisatie, die reeds door haar bestaan zelf – het reddende en helpende kapitalisme, nadat de bolsjewistische sovjets onmachtig waren! – het Sovjetbestuur ondermijnt . Door zijn verbinding met het Europese kapitaal, dat er achter staat en het tot een macht naast de regering maakt, wordt dit comité tot het orgaan van het wereldkapitaal in de reorganisatie der Russische economie.
Nog belangrijker dan de politieke overmeestering van Rusland is voor het kapitaal de economische inbezitneming. Is het eerste de onderwerping van een gevreesde vijand, van het andere verwacht het herstel en opbloei in het eigen vaderland. Herhaaldelijk heeft de kapitalistische pers in Engeland, Amerika en Duitsland op Rusland gewezen, als het land van haast onbegrensde export en import mogelijkheden, dat door machines en andere industrieproducten in- en grondstoffen uit te voeren, de ingestorte productie van Europa weer kan doen opleven. Na elke kapitalistische crisis is toch de opleving weer begonnen door het openen van een nieuwe markt, een werelddeel, een kolonie, die productiemiddelen in massa opnam. Maar in plaats van het dunbevolkte barbaarse verre Afrika ligt hier een werelddeel vlak bij, met 150 miljoen vlijtige en intelligente (door het bolsjewisme opgevoede) bewoners (en plaats voor nog meer) met eindeloze vruchtbare vlakten en een onafzienbare nog onontgonnen rijkdom aan mineralen. Rusland en Siberië van spoorwegen, fabrieken, werktuigen voorzien en het tot een modern kapitalistisch land uitrusten kan een reusachtige industrie, in de oude wereld voor jaren werk geven, aan de crisis ineens een einde maken, terwijl alle voorschotten en kapitalen, daarin belegd, op den duur enorme winsten beloven. Op zich zelf al verlokkend uitzicht voor het kapitaal – hoeveel te meer, als dat alles het loon zal zijn van humaniteit en redding der hongerenden in het teken van het Rode Kruis!
Voor de communistische arbeiders van de Derde Internationale was in de afgelopen jaren de communistische opbouw van Sovjet-Rusland een even belangrijke levenskwestie als hun eigen revolutie, al konden zij aan het eerste praktisch ook niets meewerken. De opbouw van Rusland bleef een eerste plaats in hun gedachten innemen, toen bleek, dat niet een communistische maar een staatskapitalistische opbouw bedoeld was. De leuze als ideologische vorm bleef bestaan, terwijl de werkelijkheid er achter gaandeweg verschoof. Maar daarbij krijgt de leuze toch een nieuwe inhoud en nieuwe betekenis: aan de kapitalistische opbouw van Rusland kunnen de West-Europese arbeiders meewerken, door niet meer aan revolutie te denken, maar hun eigen kapitalistische productie te helpen opbouwen. Als men bedenkt hoe in de eerste jaren na de oorlog de felste beschuldiging van de communisten tegen sociaaldemocraten en vakverenigingen luidde, dat deze het kapitalisme weer wilden helpen opbouwen – dan is duidelijk dat deze omzwenking niet zo gemakkelijk kan plaats vinden. De hongercatastrofe dwingt er toe. Voor de partijen van de Derde Internationale is Rusland nog steeds centrum en hart der wereldrevolutie; redding van Rusland is dus eerste plicht. De communistische partijen van het westen moeten tot hulpcomités tot redding van Rusland worden, met alle consequenties daarvan.
Deze consequenties zijn, daar ook de burgerlijke wereld haar hulpactie organiseert: samenwerking met de burgerlijke wereld, gemakkelijk gemaakt door de “neutrale” vorm van het Rode Kruis. Terwijl door de nieuwe koers wel de Russische communisten met het West-Europese kapitaal samenwerkten, maar de westelijke communisten volgens het 3e congres aan de klassenstrijd vasthielden, is nu voor dezen ook de klassenstrijd vervangen door de samenwerking der klassen.
Wij spreken hier niet van de geldelijke steun, bij de inzameling waarvan een organisatorische scheiding blijft – wat de arbeiders nu aan daglonen offeren is slechts een kleine tol van waardering voor de reusachtige offers die het Russische proletariaat in de revolutiejaren bracht. De hulpactie omvat echter meer, dan het verzamelen en verzenden van geld en levensartikelen; er moet geproduceerd worden voor Rusland.
En de Rote Fahne trekt ook deze consequentie: zij roept de arbeiders op, om in hun vrije tijd extra te werken, locomotieven te bouwen en in overleg met hun patroons waren voor Rusland te produceren “er is werk voor u dag en nacht.”
Werken, terwijl de arbeiders nog niet meester zijn, is werken in dienst van de meesters, met de machines en in de fabrieken van de meesters, die ten slotte over de producten beschikken voor hun doeleinden, ter bevestiging van hun macht. Wat zullen de arbeiders zeggen, als de kapitalisten de arbeidstijd verlengen, “om maar voor Rusland te kunnen produceren”? Zo is in de redding van Rusland, die in werkelijkheid een koloniaal-kapitalistische opbouw door het wereldkapitaal is, de leuze gevonden, die de tot nog toe weerspannige arbeidersgroepen van West-Europa in het gareel spant van de opbouw van het kapitalisme. Van klassenstrijd wordt niet meer gerept.
Misschien zal iemand zeggen dat voor klassenstrijd geen plaats is, als het geldt uit algemene menselijkheid een natuurramp af te wenden. Evenals Kautsky indertijd zei, dat klassenstrijd alleen in tijd van vrede kon gelden, maar niet in tijd van oorlog, als het nationaal bestaan bedreigd werd.
Maar wij zeggen: alleen, wanneer de arbeidersklasse tegenover de bourgeoisie staat, haar scherp bestrijdt, de scheidingslijn van de klassenstrijd zuiver trekt, bouwt zij de toekomst op, handelt zij revolutionair, vervult zij de taak die de historische ontwikkeling haar ter bevrijding van de gehele mensheid oplegt. Wanneer zij zich laat overhalen om onder welke leuze ook met de bourgeoisie samen te werken en de scheidingslijn, zij het ook naar zij meent slechts tijdelijk, uit te wissen, verzaakt zij haar historische plicht en vertraagt zij haar overwinning en het communisme. De klassenstrijd is de maatstaf, waarmee alle handelen van het proletariaat als klasse wordt gemeten.
Toen de wereldoorlog uitbrak schreven wij, dat niet de oorlog zelf het verschrikkelijke was – ten allen tijde zijn de enkelingen voor een gemeenschap opgeofferd; maar dat deze offers gebracht werden voor een leugen. De catastrofe was, dat de arbeidersklasse in haast al haar grote organisaties de klassenstrijd geheel verzaakte en in samenwerking met de bourgeoisie tot een willoos werktuig van de bourgeoisie werd. Wat nu geschiedt, is enigszins analoog met toen: weer klinkt de roep van samenwerking der klassen waar te voren klassenstrijd werd gepredikt; nu niet in naam van het bedreigde vaderland, maar in naam van de humaniteit. Maar waar de vorm toen mensenmoord was, nu mensenredding, is het nu veel moeilijker, maar daarom ook noodzakelijker, achter de leuzen van de godsvrede de kapitalistische werkelijkheid te zien. Nodig, opdat in deze crisis van de communistische beweging een kern van arbeiders staande blijft om de toekomst voor te bereiden.
