MIA - Türkçe bölümü: Konu Arşivi: Türkiye'de Komünizm (1920 - 1960)
Türkiye'de Komünizm
1920 — 1960 Arası
Düşmesin bizimle yola Evinde ağlayanların göz yaşlarını Boynunda ağır bir zincir gibi taşıyanlar.
Nazım Hikmet, Güneşi İçenlerin Türküsü,1917 Ekimi'nde Rusya'da Bolşevik Partisi liderliğinde yaşanan işçi devrimi dünyanın tüm ezilen halklarının ve emekçilerinin umut ve ilham kaynağı oldu. Bu sırada Anadolu topraklarında emperyalist işgale karşı güçlü bir mücadele ortamı, bağımsızlık bilinci gelişmekteydi. Rusyada başarıya ulaşan Bolşevik devrim anti emperyalist bir savaşın yaşandığı Osmanlı toprağında da olumlu gelişmeleri tetikledi. Türkiye Komünist Partisi (TKP) nin doğuşu bu yıllara rastlar.
TKP yi ortak görüşlere sahip üç gurup birleşerek kurdu. Bunlardan birincisi Mustafa Suphinin sürgün kararından kaçarak sığındığı Rusyada tanıştığı Türk Marksistlerle birlikte oluşturdukları Rusya gurubu, ikincisi Almanyada devrimci faaliyetlere, grevlere, işgallere katılmış olup Türkiyeye dönen komünist işçilerin oluşturduğu İstanbul Gurubu ve Anadoluda çok sayıda örgütün oluşturduğu gurup.
Bu üç grup10 Eylül 1920 de Baküde Komintern hakemliğinde ilk kongresini yaptı. Partinin başkanlığına Mustafa Suphi seçildi.
Mustafa Suphi ve 14 partili arkadaşı milli kurtuluş hareketine sosyalist kimlik kazandırmak amacı ile Anadolu toprağına dönüp şavaşa katılma kararı aldılar. Ankara hükumeti buna onay verdi ancak 15 devrimci 29 Ocak 1921 de Mustafa Kemalin emri ile öldürüldüler. Bu olay TKP nin illegale çekilmesi ile sonuçlandı. İllegal dönem faaliyetleri kesintilerle sürdü. 1960 a kadar komünist kadrolar TKP dışında legal siyasi parti kurma çabalarını da sürdürdüler.