Keuzemenu aan/uit

Andere talen: AF AR BN CA CS DA DE EL EN EO ES ET EU FA FI FR HE HI HU HY ID IS IT JA KA KO KU MK ML NE NO OC PA PL PS PT RO RU SD SH SI SK SL SQ SV SW TA TH TL TR UR VI ZH

Marxistisch Internet-Archief, Nederlandstalig

“De filosofen hebben de wereld slechts verschillend geïnterpreteerd; het komt er op aan haar te veranderen.”
- Karl Marx, Stellingen over Feuerbach, stelling 11 -

13 augustus 2021

Leon Trotski (1923): De taken van de communistische opvoeding

Men doet het vaak voorkomen alsof de taak van de communistische opvoeding zou bestaan uit de opvoeding van de nieuwe mens. Deze woorden zijn vaag, het is declamatie. ...

11 augustus 2021

Toestanden, 28 oktober 1988, nr. 7, jg. 1

Kraak Bistel – Perestrojka en VEV – Materievormen – Mediabeleid? – Niet-commerciële film – Vermeersch – Vrouwen en onderwijs – Cultuurblok versus Vlaams Blok – BoekenToestanden

11 augustus 2021

Robert Havemann (1966): Dialectiek zonder dogma

Eindigheid en oneindigheid

Ik heb in de beide voorgaande colleges enige natuurwetenschappelijke aspecten van de kennistheorie behandeld. Weliswaar omvat de kennistheorie geenszins de hele wijsbegeerte. Het kennistheoretisch aspect heeft grenzen. Het is moeilijk om van de kennistheorie uit door te dringen tot de problemen van de moraal en van het humanisme. In de kennistheorie wordt het “Ding an sich”, het objectieve wezen der dingen behandeld, maar niet hoe wij mensen de dingen tot “dingen voor ons” maken, ...

4 augustus 2021

Robert Havemann (1966): Dialectiek zonder dogma

Aanschouwelijk en abstract denken

Bij dit voortschrijden van onze kennis tot het steeds diepere wezen der dingen versmelten aanschouwing en denken tot een eenheid die steeds weer uiteenvalt en zich steeds weer herstelt. De aanschouwing wordt oorspronkelijk – lang voordat het denken bestaat – uit de van buiten komende informaties opgebouwd. Er ontwikkelt zich dan het ruimte-tijdmodel. ...

28 juli 2021

G. Barendrecht (1969): Universiteit in opstand

Ton Regtiens Universiteit in opstand. Europese achtergronden en de Nederlandse situatie, uitgekomen in de Kritische Bibliotheek bij Van Gennep, is een voortreffelijk boek. Het is het beste wat er in Nederland ooit over dit onderwerp is geschreven en is ook op internationaal niveau een serieuze bijdrage tot informatie, verheldering en oriëntering. ...

27 juli 2021

Joost Kircz (1969): Reconstructie

Met de Nederlandse opera staat het er uiterst beroerd voor; rustig kunnen we zeggen dat er in Nederland helemaal geen opera is. Op het Holland Festival kwamen opeens 7 Nederlandse kunstenaars; 5 componisten: Mischa Mengelberg, Reinbert de Leeuw, Jan van Vlijmen, Louis Andriessen en Peter Schat en 2 schrijvers: Harry Mulisch en Hugo Claus, met de “opera” Reconstructie met als ondertitel “Een moraliteit”. ...

25 juli 2021

Robert Havemann (1966): Dialectiek zonder dogma

Cybernetica en denken. Het ‘ruimte-tijd’-model van onze waarneming

De kennistheoretische fundering van het moderne materialisme is een oneindig proces dat eigenlijk slechts bestaat in het steeds vollediger begrijpen van de samenhangen van deze wereld. Daar wij dit proces echter nooit geheel ten einde kunnen brengen, komen we ook nooit tot een volledige fundering. Steeds opnieuw moeten we ook onze wijsgerige grondposities toetsen, opnieuw in twijfel trekken en moeten we ook bereid zijn onze posities in twijfel te laten trekken. ...

20 juli 2021

Karl Marx (1857-1861): De Grundrisse

BASTIAT EN CAREY

De geschiedenis van de moderne politieke economie eindigt met Ricardo en Sismondi, tegenpolen, de ene Engelssprekend, de andere Frans – net zoals zij begint aan het eind van de 17e eeuw met Petty en Boisguillebert. De latere politiek-economische literatuur is ofwel verdeeld in eclectische, syncretische compendia, zoals het werk van J. St. Mill, ofwel in grondigere uitwerkingen van afzonderlijke takken, zoals Tooke’s History of Prices en, ...

19 juli 2021

Vlaams Marxistisch Tijdschrift

nr. 1, maart, jg. 33, 1999

Paars en rooms-rood - De moeder der verkiezingen - Indonesië - Italiaanse communisten - Postmodernisme en linkse strijd? - Thorstein Veblen - Christelijke arbeidersbeweging en mijnpatronaat

17 juli 2021

Robert Havemann (1966): Dialectiek zonder dogma

Objectief idealisme en mechanistisch materialisme

Wijsgerige problemen hebben velerlei aspecten. Ik zal me in hoofdzaak met de natuurwetenschappelijke aspecten bezighouden, ofschoon het onvermijdelijk zal zijn dat ik daarbij ook met problemen te maken krijg die misschien niet tot het gebied van de natuurwetenschappen behoren. Ik geef dit college al vele jaren; toch zeg ik ieder jaar iets nieuws. Dat ligt in de aard van de natuurwetenschap, die er meer belang bij heeft om nieuwe dingen te leren kennen, dan steeds maar te herhalen wat al bekend is. Ik mag wel aannemen dat de thans zo grote belangstelling voor dit college verband houdt met het feit dat ik enige tijd geleden in Leipzig een voordracht gehouden heb, waarbij ik mij met de vraag bezighield of wijsbegeerte in de een of andere vorm een steun geweest is voor de moderne natuurwetenschap bij de oplossing van haar problemen. ...

14 juli 2021

Robert Havemann (1966): Dialectiek zonder dogma

Was de filosofie een steun voor de moderne natuurwetenschap bij de oplossing van haar problemen? ...

9 juli 2021

Karl Marx (1857-1861): De Grundrisse

... maar De Grundrisse stond op zichzelf als het resultaat van de meest intense periode van Marx’ tien jaar durende, diepgaande studie van de economie. Het is een buitengewoon rijk en tot nadenken stemmend werk, dat tekenen vertoont van humanisme en de invloed van de hegeliaanse dialectische methode. Let wel, Marx had niet de bedoeling het zo te publiceren, het is soms ruw van stijl. ...

8 juli 2021

Toestanden, 21 oktober 1988, nr. 6, jg. 1

Centraal Akkoord? – Black Monday – Algerije – Kafka – Nieuwe media – Wetenschapsbeleid – het Stuc – Nieuwe coöperatieven – het Blok aan het been – Magische Mannendag

8 juli 2021

Robert Havemann (1966): Dialectiek zonder dogma

Dit boek is een communistisch boek. Maar het richt zich tot mensen van ieder geloof en iedere politieke richting. Het vergt geen instemming zonder kritiek, maar nodigt uit tot tegenspraak, tot twijfel. Slechts door te twijfelen aan het oude, overwinnen we het oude en behouden toch de rijkdom ervan en slechts door de twijfel aan het nieuwe, verwerven we het nieuwe en houden we het levend. ...

1 juli 2021

Het Rode Boekje

Citaten van voorzitter Mao Zedong, meestal het Rode Boekje genoemd, was een publicatie van de regering van de Volksrepubliek China en werd eerst uitgegeven in april 1964. Het was samengesteld door maarschalk Lin Biao in eerste instantie ten behoeve van het Volksbevrijdingsleger. ...

28 juni 2021

Gerard Barendregt (1969): 3e Internationale 5O jaar geleden opgericht (slot)

De opheldering kwam in de vorm van de eerste wereldoorlog, de grote interimperialistische worsteling waarin de IIe Internationale roemloos ten onder ging in een baaierd van nationalistische hysterie. Zo groot was de verbijstering, de onvoorbereidheid op deze catastrofe, dat het enige tijd duurde voordat de linkse internationalistisch georiënteerde anti-oorlogskrachten tot nieuwe initiatieven kwamen. ...

22 juni 2021

Ernest Mandel (1986): Ter verdediging van de socialistische planning

Een nieuwe vertaling ...

Alec Nove (1987): Markten en Socialisme

Ik ben Ernest Mandel erkentelijk voor zijn doordachte kritiek op mijn ideeën betreffende “marktsocialisme”

Ernest Mandel (1988): De mythe van het marktsocialisme

Wij moeten Alec Nove dankbaar zijn dat hij de controverse tot de hoofdzaken heeft beperkt, en afleidingsmanoeuvres en bijzaken heeft vermeden. Ons debat heeft geen betrekking op de meest adequate strategie om onmiddellijke snelle economische groei en grotere sociale gelijkheid te verzekeren in relatief minder ontwikkelde landen. Noch is het onderwerp ervan de oorzaak/oorzaken van het steeds slechter functioneren van de bureaucratisch geleide economieën in de USSR en Oost-Europa, en de volgende stap vooruit voor deze landen; noch betreft het de bepaling van de manier waarop in het Westen met het kapitalisme moet worden gebroken, of de ontdekking van enkele “algemene wetten” die de overgang tussen kapitalisme en socialisme bepalen. Onze onenigheid draait slechts om twee vragen: of het socialisme zoals Marx dat heeft opgevat – dat wil zeggen een samenleving geregeerd door vrije geassocieerde producenten, waarin de koopwarenproductie (markteconomie), de sociale klassen en de staat zijn afgestorven – haalbaar is, en of het wenselijk is – een noodzakelijke voorwaarde is voor een zo groot mogelijke emancipatie en zelfverwerkelijking van een zo groot mogelijk aantal mensen.

21 juni 2021

Eleanor Marx (1883): Karl Marx

Misschien is er geen gepaste tijd voor het schrijven van een biografie van een groot man als deze, onmiddellijk na zijn dood, en de taak is dubbel zo moeilijk wanneer zij rust op iemand die hem kende en liefhad. Het is voor mij onmogelijk om nu meer te doen dan een zo kort mogelijke schets te geven van mijn vaders leven. ...

15 juni 2021

Gerard Barendregt (1969): 3e Internationale 5O jaar geleden opgericht

De vooruitgang van de mens is langzaam, soms met meer vallen dan opstaan, met 1 stap vooruit en 2 achteruit. Maar een enkele keer ook schoksgewijs met grote sprongen vooruit, waarop dan conservatieve reacties en/of lange trage perioden van stille voorbereidende groei volgen. Die revolutionaire sprongen, schokken, explosies zijn beslissend: de Franse revolutie 1789-1793, de revolutie van 1830, die van 1848-1849, de Commune van 1871, de Russische revolutie van 1905, die van maart en november 1917, en hun doorwerking 1917-1921, de radicale periode van na de Tweede Wereldoorlog 1944-1948/1949. ...